Cesarstwo Rzymskie Narodu Niemieckiego

Interwencje w sprawy włoskie i papieskie zapoczątkowały nowy kierunek ekspansji niemieckiej. Znaczenie Niemiec wzrosło w 962, po koronacji Ottona I na cesarza Św. Cesarstwa Rzymskiego. Zainteresowanie następców Ottona sprawami włoskimi umożliwiło uniezależnienie się Słowian. Skutkiem osłabienia niemieckiej polityki wschodniej było m.in. umocnienie się państwa polskiego za Bolesława I Chrobrego. Średniowieczne cesarstwo niemieckie przeżywało okres szczytowego rozwoju w 1. połowie XI w., za panowania Konrada II i Henryka III z dynastii salickiej. Okres ich panowania przyniósł m.in. przyłączenie królestwa Burgundii, uzależnienie Polski (1033) i Węgier (1044-1045) oraz lenno z Czech (1041). Ponadto umocniły się wpływy cesarzy we Włoszech, gdzie uzyskali oni decydujący wpływ w kwestii wyboru papieża. W sprawach wewnętrznych nastąpiło pełne podporządkowanie Kościoła władzy świeckiej.

Od połowy XI w. zaznaczyło się osłabienie monarchii niemieckiej wskutek umacniania się tendencji odśrodkowych oraz utraty wpływów na papiestwo i miasta włoskie. W XII w. wzrosło znaczenie książąt terytorialnych. Umocniły się księstwa arcybiskupie nad Renem, księstwo magdeburskie, Bawaria, Brandenburgia, Miśnia, Austria ze Styrią i Karyntia z Tyrolem.

Książęta północno- i wschodnioniemieccy zainicjowali ponowną ekspansję na tereny zachodniosłowiańskie. Towarzyszyła jej kolonizacja chłopów niemieckich na obszarach pozyskanych w wyniku przesiedleń ludności słowiańskiej. W migracjach na wschód brali również udział mieszczanie i kupcy niemieccy, którzy osiedlali się głównie w Polsce i na Węgrzech. Znaczną rolę w ekspansji odegrał hanzeatycki związek miast. Zasługą Hanzy był podbój i kolonizacja Inflant, popieranie polityki niemieckich zakonów: Kawalerów Mieczowych i Krzyżaków.

W latach wielkiego bezkrólewia (1250-1273) nastąpiło osłabienie gospodarki niemieckiej oraz wzrost wpływów magnackich rodów Habsburgów i Luksemburgów. Postępujące rozdrobnienie cesarstwa podkreśliła Złota Bulla cesarza Karola IV wydana w 1356. Bulla ustalała sposób wyboru panującego w Niemczech oraz wyznaczała skład kolegium elektorskiego. W praktyce legalizowała istnienie siedmiu niezależnych państw Rzeszy, luźno związanych niemiecką koroną królewską bądź cesarską. W 2. połowie XV w. wzrosło znaczenie wschodnioniemieckich elektoratów: Brandenburgii i Saksonii.

Wynalazek druku (ok. 1450) wpłynął na rozwój i upowszechnienie kultury. Na przełomie XV i XVI w. pojawiły się znamiona kryzysu ekonomicznego spowodowanego głównie brakiem powiązań pomiędzy poszczególnymi częściami składowymi Niemiec. Niemałą rolę odegrały tendencje do przeobrażenia stosunków w Kościele. Zapoczątkowana przez wystąpienie M. Lutra (1517) reformacja zyskała sobie zwolenników wśród książąt niemieckich, dążących do powiększenia swojej roli politycznej i ekonomicznej. Konflikty wewnętrzne (powstanie rycerstwa 1522-1523, wojna chłopska 1525) przyniosły spustoszenie i wyludnienie Niemiec, doszło do podziału państwa na protestancką północ i katolickie południe. Pokój religijny w Augsburgu 1555 wzmocnił znaczenie książąt terytorialnych.

Zjednoczenie Niemiec

W 1871 utworzono Cesarstwo Niemieckie pod berłem Prus, które nie objęło Austrii. Na cesarza wybrano Wilhelma I pruskiego, a urząd kanclerski otrzymał Otto von Bismarck.

Na przełomie XIX i XX w. nastąpił wzrost potęgi ekonomicznej Niemiec, które rozwinęły się w najważniejsze gospodarczo państwo w Europie. Ekspansja kolonialna Niemiec w Afryce, w rejonie Oceanu Spokojnego i na Dalekim Wschodzie kolidowała z interesami innych państw kolonialnych. Sprzeczności i antagonizmy między mocarstwami doprowadziły do powstania dwóch antagonistycznych bloków, trójprzymierza, wewnątrz którego znalazły się m.in. Niemcy, i trójporozumienia (Ententy).

Narastający konflikt między oboma blokami doprowadził do wybuchu I wojny światowej (1914-1918). Przegrana wojna wyczerpała kraj i wpłynęła na wzrost nastrojów rewolucyjnych. Po upadku monarchii, w 1918 powstała Republika Weimarska. 28 czerwca 1919 Niemcy podpisały w Wersalu pokojowy traktat z państwami Ententy (Wersalski traktat pokojowy).